Huỳnh Minh Tâm
I-Tết nhứt là hội tụ, là quay về, là mở ra cái quê quán tôi xưa đã phôi pha trong kí ức. Chột dạ nhớ quê huơng. “Chẳng làm gì được cho quê/chỉ xin làm cỏ chân đê giữ làng”(Nguyễn Hàn Chung). Quê hương có bao xa mà quê hương xa xa lắm. Mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm tính toán so đo mê mải rồi lần dò trở về quê lúc tết nhứt bề bộn gió mưa rét giá cuối đông.Đường về quê xa lắc/độ tóc bạc độ tình phai/đất khách đứng ngồi chân mỏi/đêm nằm hoa rụng trắng giường/đâu dáng mẹ ngồi bậu cửa/tay đưa giấc ngủ trưa hè/câu ca dao chơi ngoài gốc rạ/chưa về thổi lửa nấu cơm/tí tách mưa đêm vườn ổi/đâu con sâu róm lá non/đường về quê sao xa lắc/bò ngang bò dọc cụt cành.Đọc thơ đến đó, thằng bạn thân của tôi ba mươi năm mới quay về thăm quê ôm mặt khóc não nề tan nát. Tất thảy một dòng chớp thời gian. dời người mộng tưởng. “Thảo sắc thanh thanh liễu sắc hoàng/ đào hoa lịch loạn lí hoa hương/ đông phong bất vị xuy sầu khứ/ xuân nhật thiên năng nhạ hận trường”(Sắc cỏ xanh xanh sắc liễu vàng/hoa đào hoa lí lẫn mùi hương/gió đông chẳng thổi sầu đi hết/mối hận ngày xuân để vấn vương,Xuân tứ-Giả Chí).
II-Tết nhứt là thời khắc gì gì hoa nở trời xanh? mùa xuân là mùa màng sum họp gì gì mà nắng thơm thơ mộng?ngoài sân hoa cải đã vàng/mùa như đã muốn nắng sang Giêng rồi/bến chiều vẫn một mình tôi/chìm trong vang động lở bồi đời sông”(Ngoài xuân, Phan Chín). Phố xá, siêu thị, chợ búa tấp nập, nghìn nghịt người là thế, mà sao anh Phan Chín của tôi lại cô đơn cô độc sầu thảm thế, tội nghiệp thế !?. Thi sĩ là kẻ mơ mộng viễn vông cổ quái, không chịu khép vào khuôn sáo vui vẻ của cuộc đời, cứ ngu ngơ muốn bung ra cái tâm tưởng xa lạ tịch tĩnh. “Phố hôm nay phủ xiêm người/em về đầy đủ môi cười bên răng/ngày vui xê xích hai hàng/tháng so le đếm bờ ngăn bến rào/thưa em từ bữa xa nào/ nhìn nhau mộng đã bước vào trong mơ/ những nhành mai sớm sương bên lá/những nhành liễu chiều gió bên cây/ cũng lay lắt bởi đời xuân em ạ/thế nên chi anh cũng viết dòng này/ hồng vàng tụ bữa kia em có thấy/nước xuôi dòng là cổ độ nhìn theo/ tuổi mười sáu bây giờ lên gấp gãy/mộng miên man là mây phủ lưng đèo” (Bùi Giáng). cảm thấy lênh loang lếnh loáng ở đâu đó cái tôi phiêu dạt của những cánh hoa vô thường trôi nổi. Cảm thấy khăn gói của người bồng bế tôi qua nhiều cánh cửa thời gian, qua các cuộc rượu đắng mứt ngọt.
III-Đầu tháng giêng mà mưa lạnh. cái sum vầy của lòng người có ấm lại những kỷ niệm thành quách xa xưa ? Chợt hé cánh cửa và người ra đi, đi mãi.Đếm lại, ôn lần những gương mặt thân quen tưởng chừng lẫn quất ở đâu đó . Về, về đây đi. Tay em đâu trèo nhành bưởi/ tóc em đâu mắc nhánh tre xanh/ tuổi em đâu mai vàng đón tết/ tình em đâu nắng ấm Giêng Hai/ nào bát tiên nào cúc trắng/ nào vạn thọ mộc mạc tình đời/ nào giếng nước mát lành chảy rưng cuống họng/ nào trầu cau ai buộc tình ai/đường về quê sao mà xa lắc/xa như giấc mộng tuổi thơ/có con dế chiều kia ra trận/gãy đôi chân nằm khóc tỉ tê. tỉ tê tê tỉ với cái tôi trước ngưỡng mùa xuân xanh mơn mởn như thế tưởng cũng là quá chén. Bởi hồn xuân vẫn mang mang niềm hạnh phúc đầu ngõ cuối sân. Bởi vũ trụ rộng lớn hồ hởi biến dịch biến di lá rụng cây lại đâm chồi. “nơi vết sẹo thân cây/ bật lên chiếc chồi non biếc/như đôi cánh thiên thần/lộng lẫy niềm tin/toả vầng xuân bát ngát”(Đỗ Thượng Thế). Chào anh thi sĩ.Anh vẫn còn tỉnh táo thế sao ? “ Còn ở lại lột ngày còn yêu mãi/còn một đêm còn thở dưới trăng sao/thì cánh mông còn tung lên không ngại/Níu trời xanh tay vói kiễng chân cao” (Bùi Giáng).
MÙA XUÂN LANG BẠT KỲ HỒ
Nói theo kiểu Từ điển Việt Nam, Viện Ngôn ngữ hoc, NXB Đà Nẵng 2005, lang bạt : “sống nay đây mai đó, ở những nơi xa lạ. Cuộc đời lang bạt, đi lang bạt để kiếm ăn; còn lang bạt kỳ hồ như lang bạt, nhưng nghĩa mạnh hơn”. Vậy là, suy diễn rộng dài ra, hoặc là tưởng tượng mông lung miên viễn , thì cố xứ của ta lúc bấy giờ, hiện trạng lúc đua chen là viễn vông, viễn tượng, viễn ảnh, không nơi chốn của tâm thức vượn người; cái tự ngã của ta biến mất ?
Nói theo kiểu cố thi sĩ, trung niên thi sĩ kì dị, đa đoan Bùi Giáng (thì tôi cứ tưởng vậy, xem như vậy, vơ vào vậy ! ) là: “ cỏ hoa hồn du mục/ nghe trời đổ lộn nguyên khê/tiếng vang rụng rớt gieo về động xanh/ gót chân khơi rộng bóng cành/ nhịp vang dầu núi vọng thành luỹ xiêu/ thời gian chắn bước bên chiều/ khóc sông bến lạ mưa nhiều sớm xuân/ cỏ hoa từ bỏ ruộng đồng/ hồndu mục cũ xa gần hử em”. Tức là nghe trong trời dất một sự đổ vỡ liên miên,liên tục, vắt dòng, xuống nhịp trèo non. Tất thảy nói lên rằng, tất thảy dường như vô thường trường cửu biến dịch, không chịu nổi cái cũ kỹ buồn thỉu buồn thiu, mà phải, ắt phải dấn thân vào chốn mơn mởn đìu hiu, xanh biếc cô liêu ?. Ngủ yên bến lá cỏ chiều/ quên cây bóng xế quên triều biển ru/ duỗi thân thể muối sương mù/ dung nhan sầu khổ bây giờ bỏ đi/ niềm chung với nỗi riêng gì/ linh hồn xiêm mỏng không vì mây bay (ngủ yên- Bùi Giáng).
Nói theo kiểu cố Nhạc sĩ thiên tài bất định Trịnh Công Sơn là: “ngày mai em đi/ biển nhớ tên em gọi về/ gọi hồn liễu rũ lê thê/ gọi bờ cát trắng đêm khuya/ ngày mai em đi/ đồi núi nghiêng nghiêng đợi chờ/ sởi đá trông em từng giờ/ nghe buồn nhịp chân bơ vơ/ ngày mai em đi/ biển nhớ em quay về nguồn/ gọi trùng dương gió ngập hồn/ bàn tay chắn gió mưa sang/ ngày mai em đi/ thành phố mắt đêm đèn mờ/ hồn lẻ nghiêng vai gọi buồn/ nghe ngoài biển động buồn hơn”. Thấy gì thấy gì một cuộc ra đi đơn thương độc mã .Ra đi đi xa những cũ mềm luyến nhớ để trở về tao phùng với dằn vặt quằn quại tử biệt sinh ly. Tiếng nhạc não nùng chăng ? thê thiết chăng ? tin yêu chăng ? hy vọng chăng ? để hồi âm ngơ ngẩn ngẩn ngơ. Tiếng nhạc buông chùng lơi lả lả lơi để đôi chân rắn rỏi theo tiếng vọng của tâm tưởng mơ hồ phiêu hốt ?
Nói theo kiểu điên dại của tôi, dại khờ ngu ngơ ngớ ngẩn, đó là : Kỳ hồ lang lạt, thưa em/ lại thêm lang bạt lại thêm kỳ hồ/ năm này tết nhứt rồi sao ?/ năm nào tết đến năm nào tết đi ?/ tuổi mình tính rỉ tính ri/ tuổi rồng tuổi rắn tuổi dì tuổi cô/ hỏi ra lang bạt kỳ hồ/ lại thêm lang bạt kỳ hồ lại thêm/ chân dài tóc bụi hoa niên/ ngó ra xuân đã kề bên chân tường/ cánh cò dõi bóng quê hương/ trời xanh ai nhắn mùa màng thắm sâu/ hỏi sương ;bạn cũ năm nào ?/ chỉ nghe nước chảy giá cầu tương tư. căn bệnh trầm kha của họ “Thi” với những mảnh vụn của kí ức, thời gian và bất chợt tương tư thức muộn. Trường sinh ly còn lẫn quất đó đây trong lục bát lang bạt tái tê. Rồi có hạnh ngộ được chăng với biển đời mà trăm sông dòm ngó. mặc kệ đi chăng ? u sầu thế ? yếu đuối thê ? hãy nhìn xem, hãy nghe ra : “ Xuân khứ bách hoa lạc/ xuân đáo bách hoa khai/ sư trục nhãn tiền quá/ lão tùng đầu thượng lai/ mạc vị xuân tàn hoa lạc tận/ đình tiền tạc dạ nhất chi mai” (Mãn Giác Thiền sư) (Xuân đi trăm hoa rụng/ xuân đến trăm hoa cười/ trước mắt việc đi mãi/ trên đầu già đến rồi/ chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết/ đêm qua sân trước một cành mai).
